DIŞ TİCARETTE SÖZLEŞMELERİN ÖNEMİ

Dış ticaret işlemleri alıcı ve satıcının sözleşme yapması ile başlar. Bir alım-satım sözleşmesi, sözleşmeye taraf olanlar arasında bağlayıcı bir anlaşmadır.

Bir sözleşmenin asli unsurları;

Yetkili taraflar,
Belirli bir konu (mal),
Karşılıklı mutabakat,
Karşılıklı yükümlülüklerdir.

Tüm hukuki sistemlerde bir sözleşmenin şekillenmesi için temel prensip; teklif sahibinin bir teklifte bulunması, kendisine teklif yapılan tarafın bu teklifi kabul etmesi koşuludur.

Dış Ticaret Sözleşmelerinde Yer Alması Gereken Zorunlu Hususlar Nelerdir?

Taraflar, unvanları ve tam adresleri

Taraflar, sözleşme yapma ehliyetine sahip midir? İmzayı atan kişiler, şirketi temsile yetkili mi? Bunlardan emin olunmalıdır.

Sözleşme konusu ticari işlem (malın/hizmetin) adı, kalitesi, niteliği, miktarı, fiyatı, ambalajının ne şekilde olacağı

Ticaret sürecinde yanlış anlamalara maruz kalınmaması amacıyla, malla ilgili tüm detaylara yer verilmelidir.

Malın teslim yeri,teslim şekli ( Incoterms….versiyonu) ve tarihi

Mallar nerede teslim edilecek? Satıcının deposunda mı, alıcı mı teslim alacak, nakliyeciye mi teslim edilecek? Nakliyeciye teslim edilecekse, nakliyecinin deposunda mı, gemi kenarında mı, güvertede mi? Taşıma acentesini, alıcı ayarlayacaksa, o tarihte araç gelebilecek mi? Teslim şekli belirlendi mi? Belirlenen teslim şekline göre hasar riski, satıcıdan alıcıya nerede geçecek? Navlun, sigorta, yükleme ve boşaltma masrafları kim tarafından ödenecek? Mal, belirtilen tarihte ve yerde teslim edilebilecek mi? Tedarik veya üretim aşamaları zamanında gerçekleştirilebilecek mi?

Tüm bu konuların düşünülerek, planlama yapılarak sözleşmede belirtilmesi önemlidir.

Düzenlenecek belgeler

Her alıcı, o malı kendi gümrüğünden çekerken hangi belgelere ihtiyaç duyacağını belirleyerek, satıcıya bildirmek zorundadır.

Bunun yanı sıra, satıcılar da malı ihraç edecekleri ülke mevzuatına göre talep edilen belgelerin ön araştırmasını yaparak, bu belgelerin temin edilip edilemeyeceğinden emin olmalıdır.

Belge eksikliği yaşanması hem satıcı, hem de alıcı açısından oldukça önemli bir konudur. Eksik belge sebebiyle alıcı malı çekemeyebilir, demuraja uğrayabilir. Satıcı da mal bedelini tahsil edemeyebilir veya ticari ihtilaf veya hukuksal ihtilaf yaşanabilir.

Ödeme şekli

Sözleşmelerde ödemenin peşin, kabul kredili, mal mukabili, akreditif, garanti veya BPO ödeme şekillerinden hangisi ile yapılacağı belirtilmelidir.

Denetim ve Gözetim

Alıcı, malın kalitesi ile ilgili olarak kendini güvenceye almak için; üretim, ambalaj, yükleme süreçlerinin herhangi bir aşamasında bağımsız bir denetim firması tarafından, denetleme yapılmasını istemelidir. Böyle bir durumda sözleşmelere eklenmesi gerekir. ( Sözleşmelerde, gözetim ücretinin kim tarafından ödeneceği belirtilmelidir.)

Gecikme olması durumunda hangi yaptırımın uygulanacağı

Satıcının yükümlülüğü, sattığı malın zilyetlik ve mülkiyetini zamanında alıcıya devretmesi, alıcının yükümlülüğü de mal bedelini, kararlaştırılan sürede ödemesidir.

Tarafların yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda, uygulanabilecek yöntemler, talep edilebilecek tazminatlar sözleşmede belirtilmelidir.

Uyuşmazlıklar halinde uygulanacak hukuk, yetkili mahkeme ve tahkim kurulları

Sözleşmede, uyuşmazlık halinde çözüm için hangi ülke hukukuna başvurulacağı ve buna yetkili olarak belirtilecek mahkeme veya tahkime yer verilmelidir.

Mücbir sebep halleri

Ticari sözleşmeler taraflara, verdikleri sözleri yerine getirme sorumluluğu yükler. Ancak bazı durumlarda ( doğal afetler, siyasi kriz, savaş, vb.) bu sözleri, hukuken veya fiilen yerine getirmek imkânsız hale gelebilir. Bu tür durumlar, mücbir sebep halleri başlığı altında toplanır.

Uluslararası Ticaret Odası’nın ICC Force Majeure – Hardship Clause 2003 isimli broşürüne atıf yapılarak, öngörülemeyen özel durumların da,bu broşürde belirtilen genel prensip veya kurallarla, değerlendirmeye alınması sağlanabilir.

Tüm bunların yanı sıra,

Sözleşmeler kolay anlaşılabilir, farklı bir yoruma izin vermeyecek şekilde, yeterli açıklıkta olmalıdır. Tarafların kabul ettiği, tercümesi hataya sebebiyet vermeyecek bir dil kullanılmalıdır.
Fikri ve sınai haklar içeriği, marka, model gizliliği gibi detaylar,
Hukuki sürecin şartları yer almalıdır.